تبلیغات
ادبی - برازجان ،وطنم
سه شنبه 11 مهر 1391  07:40 ق.ظ

خونخواهی وانتقام از حاكم بوشهر در دالكی : یكسال بعد از شهادت سالم خان ،‌هنگام بازگشت حاكم بوشهر  ازشیراز به بوشهر ، حاج محمدخان به كمك خوانین زیرراه وتنگستان ( محمدامین خان شبانكاره ای از زیرراه ومحمد علیخان وباقر خان از تنگستان )قوایی را تشكیل داده وشبانه ، حاكم بوشهر را در اقامتگاه اش  در دالكی ،محاصره نموده ،واورا به دست یك برازجانی اعدام نموده ، سرش رابر نیزه زده ودر میدان شهر براز جان به مدت سه روز به نمایش گذاشته وسپس در گورستان براز جان دفن می كنند .

پل مشیر : پل مشیر در شمال شهر براز جان بر كناره راه فعلی برازجان به

شیراز بر روی رودخانه دالكی قرار دارد كه متعلق به دوره قاجاریه است . بنابر

 گزارش ایسنا ، این پل در 1288ه.ق به دستور حاج میرزا ابوالحسن خان

 مشیر الملك والی وقت فارس  است. وهمچنان تا سال 1350 مورد استفاده بود .

 معمار این اثر ارزشمند ، شخصی به نام حاجمحمد رحیمی می باشد كه اهالی وبومیان منطقه، پل را به نام معمار آن می شناسند ( پل مم رحیمی ). عمده مصالح تشكیل دهنده ی آن را سنگ های قلوه ای وملاط  ساروج تشكیل می دهد . نمای بیرونی وهمچنین سطح روی پل با آجركوره ای مفروش  گردیده ، طول پل 45 متر كه بر روی 6ستون بنا شده است .عرض آن در حدود 8متر است ودارای 6دهانه تاق مانند می باشد كه دهانه میانی از همه بلند تر وعریض ترمی باشد .این پل ارتباطی در جهت امر تجارت بین فارس وبوشهر وسهولت در كار مسافران احداث ودر طی دوران متمادی مرمت وبازسازی گردید . چهارستون به شكل مناره بر روی این پل مشهود است كه گویا به هنگام ساخت وساز مذكور مرتبا" ریزش می نموده وتخریب می گردیده است لذا دردرون نوك مخروطی شكل این مناره ها ، برگ هایی از قرآن قرار دارند تا ضامن بقای پل باشد . این اثر تاریخی به دلیل اهمیت قابل توجه آن ، به پیشنهاد میراث فرهنگی استان بوشهر در سال 78 به شماره 2546در فهرست آثار ملی كشور به ثبت رسید . 

      از آنجا كه عمده راه  شاهی از دشنستان می گذشت وحكام برازجان در حفظ امنیت آنان كوشا بودند ونیزا طراق وتداركات كاروانیان فراهم بود از رهگذر تجارت ، ثروت قابل توجهی فراهم آمد . عصر سالم خانی برازجانی همراه با عمران وآبادی ، عصر محمد حسن خان همزمان با تجاوز اجنبی در سال 1273وحضور او در میدان جنگ ،عصر میرزا حسین خان همراه با توسعه ی اقتصادی واجتماعی و سرانجام عصر میرزا محمد خان همراه با غضنفرالسلطنه مقارن با تلاطم اوضاع جنوب ایران وجنگ جهانی اول بود .

 

                                                                                                                                                     

                                                                        فصل دوم :

                                       خطوط مواصلاتی – ارتباطی –تلگراف در دشتستان

                                             الف- پیشینه تاریخی وچگونگی جاده های برازجان – بوشهر

                                             ب- پیشینه تاریخی تلگراف در بوشهر – برازجان

                                                  ج- ضرورت وجود راه – جاده –تلگراف در برازجان - بوشهر

 

 

الف- پیشینه تاریخی وچگونگی جاده های برازجان – بوشهر

 

 

                                              

       

           دشتستان ،سرزمینی است كه گوشه وكنار آن ،حكایت از فرهنگ وتمدن دارد ، تل مر ،كاخ كورش ، كاخ بردك سیا ه، گور دختر ، كوشك اردشیر ، آْثار دوسوی رودخانه ی آردو وبسیاری دیگر از نقاط باستانی وجذاب دشتستان ، نشان دهنده ی عظمت واعتبار این خاك ارزشمند ودرخشان است .

         موقعیت مناسب بندری بوشهر وقرار گرفتن آن برسر راه هندوستان به خوزستان وعراق وفاصله ی متعادل با مناطق حوزه ی جنوبی خلیج فارس ، این بندر را از بدو تأسیس ، طعمه بازرگانان وپیشه وران قرار داده تا آنجا كه نه تنها تجار داخلی ، بلكه بازرگانان خارجی ، نیز نماینده ودفتر تجاری بازرگانی در این بندر داشته اند . علاوه بر این ، موقعیت خاص جغرافیایی بوشهر ، نظرات سیاسی وعلایق تجاری كمپانی های خارجی واز همه مهمتر ، كمپانی های هند شرقی انگلیس وفرانسه وهند شرقی هلند را به خود جلب كرده است در زمان ناصالدین شاه بوشهر به گونه بندری آزاد درآمد وبه دستور وی تعرفه گمركی بسیاری از محصولات كشاورزی برداشته شد .

        سروش اتابك زاده در كتاب جایگاه دشتستان در سرزمین ایران : «می گویند ، ازبرازجان  دوشاهراه بازرگانی ، سواحل خلیج فارس را به شهر گور وتخت جمشید متصل می كرده است . ، یكی از طریق گردنه های سمل ، دیزاشكن وتنگ بوش ودیگری كه مسیر طولانی تری داشته ، برازجان را از راه تنگ ارم به چنارو وگردنه سیخ ومورد شهر ، مرتبط می كرده واز آنجا مستقیم تا تخت جمشید ادامه می یافته است . » ( ص54) . كشف چند سكه ساسانی در نزدیكی های گور دختر ، واقع در پشت پر از توابع تنگ ارم ، آگاهی مارا در رابطه با وجود این راه تجاری بیشتر می كند راهی كه تا صدر اسلام مورد استفاده بوده ، جاده ی مذكور پس از رسیدن به دشتستان ، با امتداد در دشت هموار وصاف جنوب شرقی به بندر مشهور سیراف متصل می شده ، كاروان ها راه كناره تا برازجان بدون دغدغه طی می كردند ، سپس به توز در می آمدند . بازرگانان ، كتان وانواع البسه رنگی وجالب توزی را خریده یا كالا به كالا مبادله كرده ، از جنّابه ، سی نیز ومهرویان گذشته، راه ارجان در پیش می گرفتند وپس از چند شبانه روز ، دروازه های طلایی شوش را بر خود گشوده می دیدند  .( ص57)

راه شاهی: راه شاهی ؛ بوشهر وبرازجان را از طریق كازرون به شیراز مرتبط می ساخت وسپس این راه، پس از گذشت از شهرهای فراوان به تهران می رسیده است .  فارس استان بسیار وسیع جنوب  ایران با امكانات كشاورزی بسیار وتعداد فراوانی از عشایر بیدار وآگاه كه در مسا ئل سیاسی واقتصادی جنوب ایران نقش داشتند در مسیر راه شاهی قرار داشته است .  در طول سالهای جنگ جهانی اول ، فارس عرصه دخدادهای سهمگینی از تعارض میان میان اجانب ووطن دوستان بود كه با نهضت ضد استعماری دشتستان ، تنگستان و دشتی پیوندی تنگاتنگ داشته است . اندیشه راهیابی واستفاده تجاری سیاسی از راه شاهی همواره در فكر حكام وسیاستمداران منطقه بوده است ولذا تدابیر وترفند های مزورانه ای در این جهت انجام داده اند از جمله اینكه خوانین مجاور دشتستان مانند دالكی ، انگالی وحیات داوود واردمنازعات سیاسی شدند. علیرغم گستردگی جبهه طرفین وتعداد قابل توجه نیروهایی كه علیه یكدیگر به كار گرفتند هیچگونه تحول اراضی یا تفوق سیاسی برای طرفین حاصل نشد .لذا بعضی از خوانین مانند شبانكاره سودای سیاسی توسعه اراضی را از سر خود به در كردند وخان دروایی ( همسایه جنوبی برازجان ) نیز از هراس گرفتار شدن به سرنوشت خان زیرراه ، به غضنفرالسلطنه پیوست . از آنجا كه بخش عمده ی راه شاهی از دشتستان می گذشت وحكام براز جان در حفظ امنیت آن كوشا بودند ونیز وسایل وامكانا ت وتداركات اطراق كاروانیان را فراهم آورده بودند از رهگذر تجارت ، ثروت قابل توجهی فراهم آمد. عصر سالم خان برازجانی همراه با عمران وآبادی ، عصر محمد حسن خان همزمان با تجاوز اجنبی در سال 1273 وحضور او در میدان جنگ ، عصر میرزا حسین خان همراه با توسعه ی اقتصادی واجتماعی وسر انجام عصر میرزا محمد خان غضنفرالسلطنه مقارن با اوضاع تلاطم اوضاع در جنوب ایران وجنگ جهانی اول بود .

بوشهر:‌برج مقام دروازه ورود كاروانیانی بوده كه از شیراز وشهر ها وروستاهای دیگر به بوشهر می آمدند . پس از عبور از برج مقام كه مدتی به باغ مقام شهرت داشت در محلی كه امروزه دروازه ورود به بوشهر وانتهای جاده ی سراسری است ودریافت  اجازه ی ورود وپرداخت عوارض كالاهای همراه به سوی شهر راه می افتادند. اگر كاروانیان ، شب می رسیدند به ناچار باید ، بیرون دروازه ، اطراق كنند وتا صبح كه دروازه ی شهر باز می شد پشت دیوار بمانندوسپس وارد شهر شوند . دور تا دور شهر ، دیوار وبرج های دیگری به فرمان محمد شاه قاجار برای جلوگیری از ورود ونفوذ انگلیسی ها ساخته شده بود . بااینكه بوشهر ازیك سابقه طولانی تجاری وآبادانی برخوردار است ، اما پیشرفت های فرهنگی ، صنعتی ، تجاری وعمرانی آن در قرن اخیر شمسی از سر گرفته شد ه است . استان بوشهر تا سا ل 1349 تابع استان فارس بوده است وادارات آن زیر نظر ادارات فارس درشیراز قرار داشته است .تا اینكه در تاریخ 7/9/1349به فرمانداری كل تبدیل می شود .سازندگی وآبادانی كه مدتی دراستان بوشهر ، افت می كند دوباره آغاز می گردد وسرعت می گیرد مدتی به همراه بندر عباس وبا عـنوان استان ساحلی  فعالیت اقتصادی می كند تا اینكه در تاریخ 9/7/1352به عنوان استانی مستقل به نام « استان بوشهر » درآمد وبه سرعت رو به آبادانی گذاشت ، شهر ها وآبادی گسترش یافت شبكه راه سراسری بوشهر به شیراز كه از كوه وگردنه ( كتل ) های ترسناك وجاده های خاكی صعب العبور می گذشت به راه جدید آسفالته تبدیل شدودر فاصله بین سال های 1340 تا1355، پایان پذیرفت . ظرفیت بارانداز ها وفضای اسكله های بندر گسترش یافت وتلاش های فراوانی در جهت توسعه شبكه های مخابراتی ، آب وبرق وسایر امكانات شهری به عمل آمد .

     دره رود دالكی در مسیر راه شیراز به برازجان ، جاده وپل وتونل های متعددی را در آغوش خود مستقر نموده وراه اصلی بوشهر به شیراز محسوب میشود . در طول تاریخ ایران ،‌ایالت فارس كه شامل استان های كنونی  فارس ، بوشهر ، كهكیلویه ، هرمز گان وقسمت هایی از یزد وخوزستان بوده است در بردارنده تمامی سواحل وجزایر خلیج فارس ومنطقه كوهستانی زاگرس جنوبی بوده وفقط ساحل خوزستان از این قاعده مستثنی است .

راه بوشهر به تهران : دكتر حمید جعفری در صفحه 109 كتاب«  استان زیبای بوشهر » خود چنین نگاشته اند : « مرحوم جمالزاده در كتاب گنج شایگان از راه های ارتباطی یادكرده ورا بوشهر به تهران را این گونه توضیح داده است :طول راه بوشهر به تهران 205فرسنگ است بوشهر دارای لنگر گاهی نیست وكشتی ها باید در 7هزار ذرعی ساحل لنگر بیندازد .كتل هایی كه بین راه است مانع از حمل ونقل بارهای وزین وحجیم می شود وروز به روز از اهمیت این راه كاسته وبر اهمیت راه محمره می افزاید به طوری كه اغلب مال التجاره هایی كه باید بهطهران واصفهان بروند از این راه می روند وفقط مال التجاره شیراز از راه بوشهر می رود . درشكه هایی كه در راه طهران واصفهان تردد می نمایند می توانند تا آباده هم كه واقع بین راه اصفهان وشیراز است بروند ولی از آباده به بوشهر حمل ونقل مال اتجاره فقط با قاطر ممكن است . »

    لطفا"به این حكایت توجه نمایید ؛پدرم می گوید   تاجری ،كالاهای خودراكه شیشه بوده  بر قاطری سواركرده بود واز اطراف شیراز به سمت برازجان در حركت بود در یكی از

ایستگاه های بازرسی پلیس ( پاسگاه ژاندارمری قدیم) ، ژاندارم تاجر را به بهانه بازرسی

كالا ، متوقف می كند وبا باتوم خود ، محكم به بار قاطر می كوبد ومی گوید : تاجر بگو ببینم

بار قاطرت چیست ؟ تاجر پاسخ می دهد : اگر یك باردیگر ، مانند دفعه قبل به بار قاطر

بكوبی ، هیچ. »  

ب- پیشینه تاریخی تلگراف در بوشهر – برازجان

 

 

 

 

 


      در این قسمت به بررسی مناطقی پرداخته می شود كه در ایجاد وكاربرد تلگراف در دشتستان در سالهای جنگ جهانی نقش داشته اند می پردازم .

برازجان : سروش اتابك زاده در كتاب جایگاه تاریخی دشتستان خود می نویسد : « در طول این را ه (برازجان – تنگ ارم - -تخت جمشید) قدیمی خصوصا" در حوالی تنگ ارم ، قسمت های تخریب شده نقاره خانه ها را مردم می شناسند ومعرفی می كنند ومی گویند سكنیل یا علامت دادن با آینه ونواختن چند نمونه بر طبل كه هر كدام علایم ومفاهیم خاصی دشته اند ، پست به پست انجام می شده تا خبری را از نقطه ای به نقطه ی دیگر منتقل كرده باشند . وجود نقاره خانه ها در فواصل معین ودر طول یك راه بزرگ ، باعث می شده تا خبری مهم در كوتاه ترین زمان ممكن به نقاط دیگر رسانده شود ودر حقیقت (مرس ) امروزه  یا تله تیپ خبری جایگزین نقاره خانه ها شده است


  • آخرین ویرایش:-
نظرات()   
   
http://trenagep.strikingly.com/
یکشنبه 2 تیر 1398 09:30 ب.ظ

Nicely put. Kudos.
we use it 50 mg cialis dose wow look it cialis mexico cialis 5 mg schweiz generic cialis soft gels tarif cialis france cialis official site cialis vs viagra the best choice cialis woman buy generic cialis cialis 5mg prix
http://cisilse.strikingly.com/
یکشنبه 2 تیر 1398 06:17 ق.ظ

This is nicely put! .
cialis et insomni cialis kaufen wo dose size of cialis how to purchase cialis on line cialis daily cialis manufacturer coupon cialis en mexico precio cialis canada cialis usa cost generic cialis
Cialis generic
شنبه 1 تیر 1398 01:41 ب.ظ

Point clearly used!.
cialis tablets australia buying cialis on internet we use it 50 mg cialis dose 40 mg cialis what if i take cialis bula achat cialis en suisse where do you buy cialis we use it 50 mg cialis dose cialis tablets for sale cialis prezzo in linea basso
Cialis online
جمعه 31 خرداد 1398 09:47 ب.ظ

Regards, I enjoy it.
cialis with 2 days delivery look here cialis cheap canada buy cheap cialis in uk cialis coupons printable cialis australian price try it no rx cialis achat cialis en europe ou trouver cialis sur le net achat cialis en europe cialis side effects dangers
Cialis online
جمعه 31 خرداد 1398 06:06 ق.ظ

You said it fantastically.
cialis tablets for sale cialis e hiv cialis professional yohimbe cialis for sale in europa india cialis 100mg cost cialis generique generic cialis 20mg uk cialis tadalafil online canada discount drugs cialis generic cialis at walmart
http://liobroomun.strikingly.com/
پنجشنبه 30 خرداد 1398 12:51 ب.ظ

You've made your position extremely effectively..
cialis for daily use purchase once a day cialis venta de cialis canada cialis 20 mg cost pastillas cialis y alcoho cialis tadalafil online generic cialis 20mg uk buying brand cialis online acquistare cialis internet we use it cialis online store
http://probottab.strikingly.com/
چهارشنبه 29 خرداد 1398 06:47 ب.ظ

You mentioned it well!
cialis taglich il cialis quanto costa where to buy cialis in ontario ou trouver cialis sur le net cialis for daily use cialis professional from usa cialis super kamagra purchase once a day cialis opinioni cialis generico cialis generic availability
Buy cialis
چهارشنبه 29 خرداد 1398 02:36 ق.ظ

Awesome info. Cheers.
cialis 100mg suppliers if a woman takes a mans cialis generic cialis levitra buy brand cialis cheap cialis uk buy cialis online cheapest cialis 5 mg schweiz cialis generico en mexico order generic cialis online cialis generico in farmacia
canada discount drugs cialis
سه شنبه 28 خرداد 1398 03:57 ق.ظ

You reported that perfectly!
tadalafilo brand cialis generic cialis side effects dangers the best site cialis tablets venta de cialis canada cialis preise schweiz we choice cialis uk we use it cialis online store we choice cialis pfizer india discount cialis
http://klebexhe.strikingly.com/
دوشنبه 27 خرداد 1398 01:05 ب.ظ

Seriously a good deal of wonderful facts.
prescription doctor cialis generic cialis soft gels cialis 5 mg funziona only best offers cialis use cialis generique cialis 5 mg funziona click here to buy cialis cialis daily reviews we use it 50 mg cialis dose tarif cialis france
http://oreerspad.strikingly.com/
یکشنبه 26 خرداد 1398 11:01 ب.ظ

Thanks! Quite a lot of info.

cialis generico cialis 20mg preis cf cialis cuantos mg hay tarif cialis france cialis online deutschland interactions for cialis walgreens price for cialis cialis en mexico precio buy cialis uk no prescription prices on cialis 10 mg
cialis on line
یکشنبه 26 خرداد 1398 08:32 ق.ظ

Kudos, Quite a lot of information.

online cialis wow cialis 20 click here to buy cialis when will generic cialis be available cialis 30 day sample cialis generique comprar cialis navarr ou trouver cialis sur le net cialis generika in deutschland kaufen cuanto cuesta cialis yaho
http://dlegofos.strikingly.com/
شنبه 25 خرداد 1398 07:04 ب.ظ

You actually reported it terrifically.
comprar cialis navarr cialis 5 mg scheda tecnica dosagem ideal cialis deutschland cialis online cialis 20 mg sublingual cialis online cialis in sconto rx cialis para comprar cialis online price cialis wal mart pharmacy
http://vilbiro.strikingly.com/
شنبه 25 خرداد 1398 04:41 ق.ظ

You reported that well.
where to buy cialis in ontario cialis generico postepay wow cialis 20 ou trouver cialis sur le net buy cialis click now buy cialis brand cialis online low cost cialis 20mg cialis with 2 days delivery acquisto online cialis
http://apuntran.strikingly.com/
جمعه 24 خرداد 1398 02:33 ب.ظ

Amazing plenty of excellent tips.
we recommend cialis best buy cialis daily dose generic cialis pills in singapore price cialis best only now cialis 20 mg cialis 20mg prix en pharmacie american pharmacy cialis cialis generique buying cialis on internet sublingual cialis online
http://hyconja.strikingly.com/
جمعه 24 خرداد 1398 12:12 ق.ظ

Thanks, Lots of postings!

cialis lilly tadalafi only now cialis for sale in us generic cialis pill online cialis 20mg cialis rezeptfrei sterreich buying cialis in colombia tadalafil cialis arginine interactio cialis kaufen bankberweisung where to buy cialis in ontario
Online cialis
پنجشنبه 23 خرداد 1398 10:40 ق.ظ

Helpful posts. Many thanks.
cialis prezzo in linea basso cialis 5 mg buy cialis daily cialis 20 mg we use it 50 mg cialis dose cialis 20 mg effectiveness cialis usa cost cialis official site where to buy cialis in ontario tesco price cialis
cialis prices in england
چهارشنبه 22 خرداد 1398 08:36 ب.ظ

Many thanks. Loads of material.

chinese cialis 50 mg cost of cialis per pill cialis sans ordonnance comprar cialis 10 espa241a cialis e hiv dose size of cialis cialis 5 mg schweiz import cialis cialis billig prix cialis once a da
cialisvie.com
دوشنبه 20 خرداد 1398 07:48 ب.ظ

You actually suggested that fantastically.
buy name brand cialis on line cialis reviews cialis manufacturer coupon cialis generico en mexico cialis taglich canadian cialis cialis rezeptfrei cialis e hiv cialis online holland cialis 5 effetti collaterali
http://cialisvie.com/
یکشنبه 19 خرداد 1398 01:59 ب.ظ

Amazing lots of good information.
i recommend cialis generico order cialis from india cialis pills in singapore dose size of cialis canadian discount cialis deutschland cialis online precios de cialis generico cialis online holland cialis generic cialis prices in england
http://cialisvie.com/
شنبه 18 خرداد 1398 08:27 ق.ظ

Reliable content. With thanks!
canada discount drugs cialis estudios de cialis genricos canadian drugs generic cialis cialis canadian drugs buy cialis online nz cialis professional yohimbe cialis side effects miglior cialis generico how to purchase cialis on line cialis generico online
http://canadianpharmacyes.com/
شنبه 24 فروردین 1398 02:27 ق.ظ

You expressed this superbly.
canada medication pharmacy online canadian discount pharmacies canada pharmacies account best canadian mail order pharmacies order canadian prescriptions online canadian pharmacy online 24 canadian prescriptions online canadian pharmacy king canadian pharmaceuticals online buy viagrow pro
Buy generic cialis
جمعه 16 آذر 1397 09:04 ق.ظ

You actually expressed it effectively.
cialis 5 effetti collaterali cialis professional from usa cialis lilly tadalafi cialis coupons order cialis from india cialis generika cialis 5 mg cialis wir preise prescription doctor cialis generic cialis review uk
buy cialis online without a prescription
پنجشنبه 15 آذر 1397 01:58 ب.ظ

You definitely made your point!
cialis coupon cialis 200 dollar savings card cialis generic tadalafil buy cialis y deporte cialis generico milano rx cialis para comprar cialis daily new zealand overnight cialis tadalafil cilas cialis coupons
buy generic cialis
چهارشنبه 14 آذر 1397 05:52 ب.ظ

With thanks, I like this!
chinese cialis 50 mg how to buy cialis online usa cialis prezzo in linea basso cialis en mexico precio tadalafil 10 mg click here take cialis only now cialis for sale in us tadalafil 5mg cialis 30 day sample effetti del cialis
Cialis canada
چهارشنبه 14 آذر 1397 04:49 ق.ظ

Good info, Thanks a lot.
generic cialis in vietnam cialis uk click here cialis daily uk cialis 30 day sample what is cialis 5 mg cialis pharmacie en ligne if a woman takes a mans cialis buy cialis sample pack canadian cialis are there generic cialis
Buy cialis online
سه شنبه 13 آذر 1397 05:38 ب.ظ

Excellent material. Thanks a lot.
tesco price cialis cialis generico milano tadalafil cialis 5 mg effetti collateral cialis online napol buy cheap cialis in uk deutschland cialis online cialis generico en mexico cialis 5mg prix cialis australian price
Cialis generic
سه شنبه 13 آذر 1397 06:23 ق.ظ

Awesome info, Appreciate it.
brand cialis nl venta de cialis canada rezeptfrei cialis apotheke cialis super acti link for you cialis price generic cialis at walmart bulk cialis cialis venta a domicilio low dose cialis blood pressure cialis australian price
Buy generic cialis
دوشنبه 12 آذر 1397 06:21 ب.ظ

You actually reported this terrifically.
cialis 200 dollar savings card online cialis prescription doctor cialis only here cialis pills cialis 20mg generic cialis pill online india cialis 100mg cost cialis y deporte achat cialis en suisse generic cialis
buy generic cialis
دوشنبه 12 آذر 1397 06:03 ق.ظ

Many thanks. I enjoy it.
cialis authentique suisse weblink price cialis cialis professional from usa buy cialis cheap 10 mg cialis online holland cialis in sconto venta de cialis canada venta cialis en espaa generico cialis mexico weblink price cialis
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نمایش نظرات 1 تا 30